Article Index

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Στο ποδόσφαιρο μπορούμε να αμυνθούμε με διάφορους τρόπους, περισσότερο ή λιγότερο αποτελεσματικούς. Όποια και να είναι όμως η αμυντική στρατηγική, επίκεντρό της είναι η γνώση του προπονητή σχετικά με τα χαρακτηριστικά των παικτών. Η επιλογή του παιχνιδιού με 4 αμυντικούς θα γίνει, κατά συνέπεια, έπειτα από προσεκτική εκτίμηση των χαρακτηριστικών των παικτών.

Στην αμυντική φάση ο προπονητής θα πρέπει να προσπαθήσει να καλύψει περισσότερες γραμμές  μεταξύ της μπάλας και της εστίας, να περιορίσει τον χώρο και τον χρόνο κατοχής της μπάλας του αντιπάλου. Η πρώτη αμυντική γραμμή αποτελείται από επιθετικούς, η δεύτερη από μέσους και η τρίτη από αμυντικούς.
Η αμυντική φάση με τον διαχωρισμό σε ζώνες είναι ενεργητική: θέτει ως στόχο την επανάκτηση της μπάλας μέσω της επιθετικής στάσης. Ένα από τα πλεονεκτήματα της άμυνας ζώνης είναι ότι, από τη στιγμή που επανακτάται η κατοχή, ο παίκτης  είναι σε θέση να δράσει σε ιδανικές συνθήκες που θα του επιτρέψουν να εκφράσει με τον καλύτερο τρόπο την αγωνιστική του συμπεριφορά.

Στην οργάνωση αυτού του μοναδικού τρόπου παιχνιδιού (όπου η άμυνα, το μέσο και η επίθεση δεν μπορούν να διαχωριστούν) είναι ουσιαστικής σημασίας η εφαρμογή των ακόλουθων αρχών:
πίεση, πρέσινγκ και οφσαϊντ.

Η πίεση είναι μια ενέργεια που πραγματοποιείται από έναν παίκτη στον κάτοχο της μπάλας, ενώ το πρέσινγκ είναι μια οργανωμένη συλλογική δράση, από δύο ή περισσότερους παίκτες, με στόχο την επανάκτηση της μπάλας μέσω του περιορισμού του χώρου για τη μείωση του κινδύνου της πάσας στους κοντινούς αντίπαλους  που στηρίζουνε τον κάτοχο της μπάλας. Το οφσάιντ αποτελεί την λογική συνέπεια του πρέσινγκ, με πολλούς πάικτες στην ζώνη της μπάλας, συμπαγές σχήμα και συνοχή στο παιχνίδι της ομάδας. Τα τελευταία χρόνια παρατηρούμε, ιδιαίτερα στην Ευρώπη, ότι  η τακτική του τεχνικού οφσάιντ έχει αρχίσει να εγκαταλείπεται, εξαιτίας και των νέων κανονισμών (όχι οφσάιντ παίκτη στην ίδια γραμμή με τον αμυντικό, παθητικό οφσάιντ).
Το τεχνικό οφσάιντ παραμένει, ωστόσο, καθοριστικό στην διδακτική του σχηματισμού των 4 αμυντικών, για την ελαστική εκτέλεση της άμυνας σε κατάσταση αριθμητικού μειονεκτήματος.

pigiL

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΑΜΥΝΤΙΚΩΝ
Ποιοι είναι οι ρόλοι και τα χαρακτηριστικά των 4 αμυντικών που μοιράζονται στις ζώνες; Οι 4 αμυντικοί που συνθέτουν την γραμμή της άμυνας πρέπει να διαθέτουν τα εξής χαρακτηριστικά:

Οι ιδανικοί αμυντικοί του άξονα (σέντερ μπακ) θα πρέπει να είναι χαρισματικοί παίκτες, καθώς πρέπει να κυριαρχούν στην άμυνα, να κατέχουν απόλυτα τις απαραίτητες τεχνικές και να είναι σε θέση να παίζουν μπαλιές μακριές και ακριβείς.
Θα πρέπει, βέβαια, να είναι γρήγοροι, αποτελεσματικοί στην κάλυψη και στο μαρκάρισμα, να έχουν μεγάλη ικανότητα συγκέντρωσης και να είναι δυνατοί στο ψηλό παιχνίδι. Θα πρέπει, επίσης, να έχουν γρήγορη αντίληψη και καλή αίσθηση της τακτικής, να μπορούν να επιλέγουν και να διατηρούν τη θέση τους και να γνωρίζουν καλά τις ατομικές και ομαδικές αρχές της αμυντικής τακτικής.
Θα πρέπει επίσης να γνωρίζουν πότε θα πρέπει να ασκούν μεγαλύτερη πίεση και να επιταχύνουν και πότε να επιβραδύνουν τον ρυθμό. Πολύ σημαντικό ρόλο παίζει επίσης και η ικανότητα ελέγχου των συναισθημάτων και της επιθετικότητας και η ικανότητα μετάδοσης της αυτοπεποίθησης στους συμπαίκτες τους. Για το λόγο αυτό, η προσωπικότητα αποτελεί καθοριστικό παράγοντα. Συνήθως, ένας από τους δύο αμυντικούς του άξονα θα πρέπει να είναι αρχηγική φυσιογνωμία, ικανός να οδηγήσει την άμυνα στις διάφορες καταστάσεις τακτικής. Καθώς είναι δύσκολο να βρούμε 2 ποδοσφαιριστές με αυτό το προφίλ, οι δύο αμυντικοί του άξονα έχουν συνήθως διαφορετικά χαρακτηριστικά, τόσο σε επίπεδο φυσικών ικανοτήτων, όσο και σε επίπεδο τεχνικής και τακτικής: ο ένας θα έχει περισσότερο καθήκοντα μαρκαρίσματος, ο άλλος θα είναι πιο πολύ σε ρόλο λίμπερο, έτσι ώστε να αλληλοσυμπληρώνονται.

Οι ακραίοι αμυντικοί
Με την ανάπτυξη του πρέσινγκ στη μεσαία γραμμή οι ελεύθεροι χώροι μειώνονται συνεχώς. Κατά συνέπεια, οι ακραίοι αμυντικοί επιφορτίζονται ολοένα και περισσότερο με επιθετικά καθήκοντα στήριξης. Ο ακραίος αμυντικός πέρα από το μαρκάρισμα των πλάγιων παικτών της αντίπαλης ομάδας και την κάλυψη της πτέρυγας και του διαγώνιου άξονα, θα πρέπει, όπως είπαμε και πριν, να θέτει σε κίνηση την επιθετική λειτουργία, να δημιουργεί ελεύθερους χώρους και να διεισδύει σ’ αυτούς, προκειμένου να δημιουργηθούν ευκαιρίες για σέντρα ή για ανάπτυξη της επίθεσης.
Από άποψη φυσικής κατάστασης, ο ακραίος αμυντικός πρέπει να είναι δυνατός, και γρήγορος. Το επίπεδο κινητικών ικανοτήτων πρέπει να είναι υψηλό, ιδιαίτερα η ταχύτητα αλλαγής κατεύθυνσης και η αντοχή. Από άποψη συντονισμού μας  ενδιαφέρει η ταχύτητα αντίληψης του παιχνιδιού του αντιπάλου και οι γρήγορες αποφάσεις.

Οι τεχνικές βάσεις για τον ακραίο αμυντικό είναι:

  • Ακριβείς μεταβιβάσεις, τόσο στις μικρές, όσο και στις μεγάλες μπαλιές.
  • Προσανατολισμένο κοντρόλ της μπάλας, διατήρηση κατοχής
  • Γρήγορη κάθετη κυκλοφορία της μπάλας
  • Σέντρα στο τέλος και στα ¾ του γηπέδου
  • Αναχαίτιση και μαρκάρισμα αντιπάλου
  • Αντίληψη της πορείας της μπάλας και κλέψιμο στο ψηλό παιχνίδι

Όσον αφορά τις καταστάσεις τακτικής, ο ακραίος αμυντικός πρέπει:

  • Να προβλέπει το μαρκάρισμα του αντιπάλου και να τοποθετείται στην εσωτερική γραμμή
  • Στην αμυντική φάση, όταν ο αντίπαλος επιτίθεται από την απέναντι πλευρά, να κλείνει τους χώρους προς τον άξονα για να εξασφαλίζει την κάλυψη, ενώ παράλληλα να έχει το νου του στην τυφλή πλευρά σε περίπτωση γρήγορης αλλαγής παιχνιδιού
  • Να καθυστερεί, σε περίπτωση αιφνιδιασμού του αντιπάλου
  • Να γνωρίζει πώς να πιέζει τον αντίπαλο που έχει την κατοχή και να συμμετέχει/οργανώνει το πρέσινγκ
  • Στην επιθετική φάση να παρέχει υποστήριξη στους μέσους και στην επίθεση
  • Να συμμετέχει στην επίθεση  διεισδύοντας στους κενούς χώρους με ξεμαρκάρισμα στις πτέρυγες του γηπέδου

    ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΓΙΑ ΤΟΥΣ 4 ΑΜΥΝΤΙΚΟΥΣ
    Είναι πολύ σημαντικό να εξατομικεύουμε τους στόχους που αφορούν την ατομική τακτική και να διορθώνουμε τα όποια λάθη, προτού περάσουμε στις πτυχές της ομαδικής τακτικής.

Σε ατομικό επίπεδο, ο αμυντικός θα πρέπει:

 1) να «διαβάζει» τον αντίπαλο επιθετικό
2) να υποχρεώνει τον επιθετικό να κινηθεί προς τα πλάγια, για να τον βγάλει εκτός θέσης

3) να πηγαίνει για την μπάλα σε περίπτωση κακού κοντρόλ

4) να ξέρει πότε και πώς να καθυστερεί
5) να κατανοεί όσο γίνεται πιο γρήγορα με τί είδος παίκτη έχει να κάνει (αν είναι γρήγορος, τεχνίτης, δυνατός στο ψηλό παιχνίδι)

 6) να μαρκάρει τοποθετώντας το σώμα του σωστά  

7)να «διαβάζει» την φάση  
8) να μην μένει στην τυφλή ζώνη

9) να καλύπτει τον συμπαίκτη του
10) να γνωρίζει τη θέση που πρέπει να πάρει
11) να παρεμβάλλεται στην γραμμή της μεταβίβασης (βάζοντας έτσι ένα έμμεσο εμπόδιο στις αντίπαλες πάσες).

pigiL
Σε ομαδικό επίπεδο, ο προπονητής θα πρέπει να διαπιστώσει εάν:

1) υπάρχει ισορροπία ανάμεσα στις γραμμές
2) οι παίκτες ξέρουν να κινούνται (κάθετα και οριζόντια)

 3) η ομάδα διατηρεί συμπαγές σχήμα στις γραμμές
4) η ομάδα είναι ελαστική, ανοίγοντας και πυκνώνοντας τον σχηματισμό της, ανάλογα με τον τρόπο επίθεσης των αντιπάλων

5) η άμυνα είναι σε θέση να κάνει διπλό μαρκάρισμα
6) οι παίκτες της άμυνας μπορούν να εναλλάσσονται στο μαρκάρισμα των επιθετικών  
7) μπορεί να εφαρμόζει την τακτική του τεχνικού οφσάιντ

8) μπορεί να παίζει διαγώνια και σε τρίγωνα  
9) οι αγωνιστικές καταστάσεις «διαβάζονται» με τον ίδιο τρόπο
10) οι παίκτες ακολουθούν την τακτική στις ελεύθερες και στις στημένες φάσεις.